İSG kurulu nasıl kurulur?

İSG kurulu, elli çalışan eşiğini geçen işyerlerinde işin rutininde yer alan bir organ. Kanun kurulun kurulmasını, yönetmelik ise içeride nasıl işleyeceğini yazıyor.

Hangi işyeri kurul kurar?

6331 sayılı Kanun md.22/1 birebir şöyle: "Elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere kurul oluşturur. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarını uygular." Eşik tek değil, iki koşullu: elli ve üzeri çalışan ve altı aydan fazla süren sürekli iş. İkisi bir arada yoksa kurul yükümlülüğü doğmaz; olan işyerinde de alınan kararları uygulamak işverenin omzundadır.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinde üç ara durum Kanunda sayılmış: ayrı ayrı kurul varsa koordinasyonu asıl işveren sağlar; asıl işverenin kurulu var, alt işvereninki gerekmiyorsa alt işveren vekâleten yetkili bir temsilci atar; kurul gerektirmeyen asıl işveren, alt işverenin kurula aynı amaçla temsilci atar (md.22/2). Kurul gerektirmeyen asıl ve alt işverenin toplam çalışan sayısı elliden fazlaysa tek yol var: "koordinasyonu asıl işverence yapılmak kaydıyla, asıl işveren ve alt işveren tarafından birlikte bir kurul oluşturulur" (md.22/2-ç, birebir). Aynı çalışma alanında birden fazla kurul varsa işverenler, birbirlerinin çalışmalarını etkileyebilecek kurul kararları hakkında diğer işverenleri bilgilendirir (md.22/3).

Kurul kimlerden oluşur?

İSG Kurulları Yönetmeliği md.6 kurulu yedi gruptan kuruyor:

Kurulun başkanı işveren veya işveren vekili, sekreteri ise iş güvenliği uzmanıdır. Uzmanın tam zamanlı çalışma zorunluluğu olmayan işyerlerinde sekretaryayı insan kaynakları, personel, sosyal işler veya idari ve mali işleri yürütmekle görevli bir kişi yürütür (md.6/2, özet). Üyelerin belirlenme yolu da yönetmelikte: uzman, hekim, insan kaynakları temsilcisi ve sivil savunma uzmanı işveren veya vekilince atanır; formen, ustabaşı veya usta üyesi, o gruptakilerin yarıdan fazlasının katılacağı toplantıda açık oyla seçilir, seçimle belirlenemezse işveren atar (md.6/3 ve md.6/5).

Ne sıklıkla toplanır?

Yönetmeliğin hükmü şu: Kurullar ayda en az bir kere toplanır. Ancak kurul, işyerinin tehlike sınıfını dikkate alarak, tehlikeli işyerlerinde bu sürenin iki ay, az tehlikeli işyerlerinde ise üç ay olarak belirlenmesine karar verebilir. (md.9/1-a, birebir). Yani varsayılan ayda bir; uzatma kararı kurulun kendisinin ve tehlike sınıfına bağlı.

Toplantının gündemi, yeri, günü ve saati toplantıdan en az kırk sekiz saat önce üyelere bildirilir (md.9/1-b). Ölümlü, uzuv kayıplı veya ağır iş kazası halleri ile özel tedbir gerektiren önemli hallerde kurul üyelerinden herhangi biri kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir; teklif başkan veya sekretere yapılır (md.9/1-c). Toplantıların günlük çalışma saatleri içinde yapılması asıldır; toplantıda geçen süre günlük çalışma süresinden sayılır (md.9/1-ç).

Karar nasıl alınır?

"Kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile işveren veya işveren vekili başkanlığında toplanır ve katılanların salt çoğunluğu ile karar alır. Çekimser oy kullanılamaz. Oyların eşitliği halinde başkanın oyu kararı belirler." (md.9/1-d, birebir). Çoğunluk sağlanamazsa ya da toplantı başka bir nedenle yapılamazsa durumu belirten bir tutanak düzenlenir (md.9/1-d son tümce). Çalışan tarafının kurulu harekete geçiren rolü de Kanunda var: ciddi ve yakın tehlike yaşayan çalışan kurula başvurur; "Kurul acilen toplanarak ... durumu tutanakla tespit eder. Karar, çalışana ve çalışan temsilcisine yazılı olarak bildirilir" (6331 md.13/1).

Kurulu olmayan işyeri ne yapacak?

Eşik altında kalan işyerinde kurul yok; zincir yine işliyor. Tehdit altındaki çalışan kurul bulunmayan işyerlerinde talebini doğrudan işverene yöneltir ve işveren derhal kararını verir (6331 md.13/1). Temsilci, risk ekibi ve eğitim yükümlülükleri eşikten bağımsız; çalışan temsilcisi sayısını ve rolünü ayrı anlattık. Yol haritasındaki yeri için ana sayfaya bakabilirsiniz.