İş kazası bildirimi nasıl yapılır?

Kazadan sonra iki ayrı bildirim yükümlülüğü vardır ve ikisinin muhatabı farklıdır. Biri kolluk kuvvetlerine, diğeri Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılır. İkisini tek bildirim sanmak, en sık yapılan hata.

Önce olayın iş kazası sayılıp sayılmadığına bakın

5510 sayılı Kanun iş kazasını tanımlıyor: "Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada ... meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır" (md.13, birebir). Tanım bununla da sınırlı değil: görevli olarak işyeri dışına gönderilen çalışanın asıl işini yapmaksızın geçen zamanı, işverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi ve emziren kadın sigortalının süt izni için ayrılan zamanı da kapsıyor (5510 md.13). Yani servis aracındaki kaza da iş kazası sayılabilir; "işyerinde olmadı" diye geçmeyin.

Adım 1: Kolluk kuvvetlerine derhal

Kanun hükmü açık: "(a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde" bildirim zorunludur (5510 md.13, birebir). Kolluk bildiriminde "derhal" yazıyor; bekleme süresi yok.

Adım 2: SGK’ya üç iş günü

Aynı maddenin SGK ayağı süreyi "en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde" diye bağlıyor; 6331 sayılı Kanun aynı süreyi kendi maddesinde tekrarlıyor: "İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilen sürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur: a) İş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde." (md.14/2, birebir). İki metin aynı süreyi söylüyor; ikisini ayrı iki bildirim sanmayın, SGK’ya bir bildirim yeter.

Kazanın işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmesi hâlinde süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar (5510 md.13). Kendi adına bağımsız çalışan sigortalı (4/b) bildirimi kendisi yapar: "bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü içinde" (5510 md.13, birebir).

Adım 3: Bildirgenin yolu

Bildirim, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma yapılır (5510 md.13). Bugün uygulamada SGK’nın dijital kanalları kullanılıyor; bildirgenin şekli ve içeriği ile verilme usulünü Kurum çıkaracağı yönetmelikle düzenliyor (5510 md.13). Süre aynı, kanal değişebilir.

Adım 4: Kaydı ve raporu siz tutun

SGK bildirimi işi bitirmez. İşveren "bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak bunlar ile ilgili raporları düzenler" (6331 md.14/1, birebir). İşyerinde meydana gelip yaralanma veya ölüme neden olmayan ama işyerini ya da iş ekipmanını zarara uğratan, ya da çalışana, işyerine, iş ekipmanına zarar verme potansiyeli taşıyan olaylar da aynı maddenin kapsamında (halk arasında ramak kala olay): bunları inceleyip raporlamak da işverenin yükümlülüğü (6331 md.14/1-b).

Meslek hastalığında süre öğrenme tarihinden işler

Meslek hastalığı bildirimi iki yönlü: işyeri hekimi veya sağlık hizmeti sunucuları ön tanı koydukları vakaları SGK tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk eder (6331 md.14/3). Size bildirilen meslek hastalığını ise öğrendiğiniz tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundasınız (6331 md.14/2-b). Kaza gibi düşünün: olayın tarihi değil, öğrendiğiniz tarih esas.

Sonrası: inceleme sizinle yürür

Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı gerektiğinde Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları veya Bakanlık iş müfettişlerince soruşturulabilir (5510 md.13). Soruşturma, kayıtlarınız ve raporlarınız üzerinden yürür; Adım 4’te tuttuğunuz kayıt burada elinizdeki belge olur. Olay dosyasının işyerinde nasıl tutulacağını İSG dosyası sayfasında anlatıyoruz. Yol haritasının bütün adımları için ana sayfaya dönebilirsiniz.